Długi na studiach to najczęściej kredyt studencki z dopłatą państwa, ale też chwilówki, limit w koncie czy karta kredytowa. Kredyt studencki ma wyjątkowo łagodne zasady spłaty i kilka mechanizmów pomocy, o których wiele osób nie wie. Poniżej opisuję je na podstawie przepisów i podpowiadam, jak poradzić sobie z pozostałymi długami.
Kredyt studencki – najważniejsze zasady
Kredyt studencki reguluje ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Najważniejsze zasady:
- może go dostać student, który nie ukończył 30 lat i spełnia kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, ogłaszane co roku przez ministra,
- udzielają go banki i SKOK-i, które zawarły umowę z Bankiem Gospodarstwa Krajowego,
- jest wypłacany w miesięcznych transzach, do 10 miesięcy w roku akademickim, łącznie najwyżej przez 6 lat,
- na tym samym poziomie studiów można go dostać tylko raz,
- nie jest kredytem konsumenckim w rozumieniu ustawy o kredycie konsumenckim, więc obowiązują go osobne zasady.
Jak wygląda spłata
Spłata zaczyna się 2 lata po ukończeniu studiów, chyba że sam poprosisz o wcześniejszy start. Spłacasz kredyt w równych miesięcznych ratach, a liczba rat to dwukrotność liczby wypłaconych transz. Jeśli dostawałeś transze przez 50 miesięcy, spłata potrwa 100 miesięcy.
Oprocentowanie to marża banku (najwyżej 2 punkty procentowe) plus 1,2 stopy redyskontowej weksli NBP. Przy stopie redyskontowej 3,80% (obowiązującej od 5 marca 2026 r.) daje to najwyżej 6,56% rocznie. Ty płacisz jednak tylko połowę tego oprocentowania, czyli najwyżej 3,28%. Resztę dopłaca państwo. Jeśli nie ukończysz studiów albo przekroczysz ustalony okres spłaty, płacisz trzy czwarte oprocentowania.
Gdy rata jest za wysoka: obniżenie i zawieszenie
Kredyt studencki ma wbudowane mechanizmy pomocy:
- Obniżenie raty. Na twój wniosek rata może zostać zmniejszona do 20% twojego średniego miesięcznego dochodu.
- Zawieszenie spłaty. W trudnej sytuacji życiowej możesz wnioskować o zawieszenie spłaty kredytu wraz z odsetkami na najwyżej 12 miesięcy.
Wniosek składasz w banku, który udzielił kredytu. Dołącz dokumenty potwierdzające dochód i sytuację, np. zaświadczenie z urzędu pracy albo dokumentację medyczną.
Kiedy kredyt może zostać umorzony
- Częściowo – przy wyróżniającym wyniku ukończenia studiów albo w szczególnie trudnej sytuacji życiowej.
- W całości – przy trwałej utracie zdolności do spłaty zobowiązań, gdy nie ma prawnych możliwości dochodzenia długu, oraz w razie śmierci kredytobiorcy.
O umorzeniu za wynik studiów decyduje bank, a z powodu szczególnie trudnej sytuacji lub trwałej utraty zdolności do spłaty – minister. Szczegółowe warunki określa rozporządzenie w sprawie kredytów studenckich.
Uwaga: jeśli informacje, na podstawie których dostałeś kredyt, zawieszenie lub umorzenie, okażą się nieprawdziwe, musisz zwrócić także odsetki dopłacone przez państwo.
Inne długi z czasów studiów
Chwilówki, limit w koncie i karta kredytowa to zwykle znacznie droższe zobowiązania niż kredyt studencki. Spłacaj je w pierwszej kolejności:
- Spisz wszystkie długi z kwotami i oprocentowaniem.
- Najpierw nadpłacaj najdroższe zobowiązania. Porównanie metod spłaty znajdziesz w tekście śnieżna kula czy lawina.
- Nie bierz nowej pożyczki pozabankowej na spłatę poprzedniej. Jeśli musisz porównać oferty, zrób to według zasad z tekstu o tym, jak porównać pożyczki online.
- Gdy masz kilka rat w różnych miejscach, sprawdź, czy opłaca się konsolidacja długów.
- Jeśli nie dajesz rady spłacać, porozmawiaj z wierzycielem o restrukturyzacji, zanim powstanie zaległość.
Praktyczne rady dla absolwenta
- Zapisz w kalendarzu datę rozpoczęcia spłaty kredytu studenckiego i wcześniej sprawdź w banku wysokość pierwszej raty.
- Nie nadpłacaj taniego kredytu studenckiego, dopóki masz droższe długi.
- Zbuduj małą rezerwę, żeby nieprzewidziany wydatek nie oznaczał kolejnej chwilówki.
- Jeśli sytuacja cię przerasta, skorzystaj z bezpłatnej porady. Gdzie jej szukać, piszę w tekście o bezpłatnej pomocy przy spłacie długów.