Długi firmy rzadko pojawiają się nagle. Zwykle zaczyna się od kilku spóźnionych faktur, potem dochodzą zaległości w ZUS i podatkach, a w końcu brakuje na raty kredytu. Im wcześniej zareagujesz, tym więcej masz możliwości. Poniżej opisuję drogi oddłużenia dostępne dla przedsiębiorców – od rozmowy z wierzycielami po postępowania sądowe.
Najpierw diagnoza: zagrożenie niewypłacalnością czy niewypłacalność
Według Prawa upadłościowego dłużnik jest niewypłacalny, gdy utracił zdolność do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Zakłada się tak, jeśli opóźnienie w ich spłacie przekracza trzy miesiące. Zagrożony niewypłacalnością jest ten, czyja sytuacja ekonomiczna wskazuje, że wkrótce może stać się niewypłacalny.
To rozróżnienie ma znaczenie praktyczne. Przedsiębiorca musi złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości najpóźniej w ciągu 30 dni od dnia, w którym stał się niewypłacalny. Osoby zobowiązane do złożenia wniosku, np. członkowie zarządu spółki, odpowiadają za szkodę wyrządzoną spóźnieniem. Mogą się od tej odpowiedzialności uwolnić m.in. wtedy, gdy w tym terminie otwarto postępowanie restrukturyzacyjne.
Ugody z kontrahentami i bankiem
- Kontrahenci. Zaproponuj rozłożenie zaległości na raty albo częściową spłatę w zamian za rezygnację z odsetek. Ustalenia spisz w ugodzie.
- Bank. Przepis Prawa bankowego o restrukturyzacji dotyczy każdego kredytobiorcy, także firmy. Gdy spóźniasz się ze spłatą, bank musi wezwać cię do zapłaty z terminem co najmniej 14 dni roboczych i poinformować o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację. Odmowę musi wyjaśnić na piśmie.
- Kredyty firmowe nie są kredytami konsumenckimi. Nie chronią ich ustawowe limity kosztów ani prawo odstąpienia, które opisuję w tekście o kredycie konsumenckim. Dlatego tym bardziej czytaj umowy przed podpisaniem.
- Jeśli masz wiele kredytów, sprawdź, czy kredyt konsolidacyjny obniży miesięczne obciążenie bez nadmiernego wzrostu kosztów. Zasady opisuję w tekście o konsolidacji długów.
Ulgi w ZUS i urzędzie skarbowym
- ZUS może na wniosek odroczyć termin płatności składek albo rozłożyć zaległość na raty. Umowę zawiera się na piśmie, a od składek rozłożonych na raty nie nalicza się dalszych odsetek za zwłokę od dnia po złożeniu wniosku. Jeśli nie zapłacisz rat w terminie, cała pozostała kwota staje się wymagalna.
- Urząd skarbowy może w uzasadnionych przypadkach odroczyć termin płatności podatku, rozłożyć zaległość na raty albo ją umorzyć – w całości lub w części.
Zaległości publicznoprawne mogą być egzekwowane w trybie administracyjnym, bez wyroku sądu. Dlatego warto złożyć wniosek o ulgę, zanim urząd rozpocznie egzekucję.
Postępowania restrukturyzacyjne
Prawo restrukturyzacyjne pozwala uniknąć upadłości przez zawarcie układu z wierzycielami. Mogą z niego korzystać przedsiębiorcy niewypłacalni lub zagrożeni niewypłacalnością, także jednoosobowe działalności gospodarcze. Ustawa przewiduje cztery postępowania:
| Postępowanie | Na czym polega | Kiedy możliwe |
|---|---|---|
| O zatwierdzenie układu | dłużnik sam zbiera głosy wierzycieli, bez udziału sądu, a sąd na końcu zatwierdza układ | sporne wierzytelności nie przekraczają 15% |
| Przyspieszone postępowanie układowe | układ po sporządzeniu spisu wierzytelności w uproszczonym trybie | sporne wierzytelności nie przekraczają 15% |
| Postępowanie układowe | układ po sporządzeniu i zatwierdzeniu spisu wierzytelności | sporne wierzytelności przekraczają 15% |
| Postępowanie sanacyjne | układ połączony z działaniami naprawczymi, które mają przywrócić firmie zdolność do spłaty | gdy potrzebna jest głębsza przebudowa firmy |
Układ może przewidywać m.in. rozłożenie długów na raty, odroczenie spłaty czy redukcję zadłużenia. Wybór postępowania warto skonsultować z doradcą restrukturyzacyjnym. Ogólne opcje dla osób prywatnych opisuję w tekście o restrukturyzacji długu.
Upadłość przedsiębiorcy
Gdy restrukturyzacja nie ma szans, zostaje upadłość. Majątek firmy sprzedaje syndyk, a pieniądze trafiają do wierzycieli. Przedsiębiorca będący osobą fizyczną może po zakończeniu postępowania upadłościowego, w ciągu 30 dni od obwieszczenia o jego zakończeniu, złożyć wniosek o ustalenie planu spłaty wierzycieli i umorzenie pozostałych długów. Jeśli trwale nie jest w stanie niczego spłacać, może wnioskować o umorzenie bez planu.
Najczęstsze błędy
- Zwlekanie, aż minie termin na wniosek o upadłość albo restrukturyzację.
- Spłacanie jednych wierzycieli kosztem innych tuż przed upadłością.
- Branie drogich pożyczek pozabankowych na bieżące raty.
- Ignorowanie zaległości w ZUS i podatkach, które urząd może egzekwować bez sądu.
Plan spłaty długów krok po kroku, przydatny także w małej firmie, opisuję w tekście o tym, jak skutecznie zarządzać długiem.
One thought on “Oddłużenie firmy – opcje dla przedsiębiorców: ugody, ulgi w ZUS i US, restrukturyzacja, upadłość”