Pożyczki pozabankowe – jak działają i czym różnią się od kredytu w banku

Pożyczka pozabankowa to pożyczka gotówkowa udzielana przez firmę, która nie jest bankiem ani SKOK-iem – w przepisach nazywa się ją instytucją pożyczkową. Takie firmy przyciągają klientów prostszą procedurą i szybką wypłatą, ale zwykle są droższe od banków. W tym tekście wyjaśniam, jak działają, jakie mają formy, jak przebiega wniosek i na co patrzeć, porównując je z ofertą banku.

Kto może udzielać pożyczek pozabankowych

Instytucja pożyczkowa to spółka akcyjna albo spółka z o.o. z radą nadzorczą, która ma co najmniej 1 mln zł kapitału zakładowego i została wpisana do rejestru instytucji pożyczkowych prowadzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego. Bez tego wpisu nie może udzielać pożyczek konsumentom. Przed złożeniem wniosku sprawdź firmę w wyszukiwarce podmiotów KNF.

Instytucje pożyczkowe podlegają tej samej ustawie o kredycie konsumenckim co banki. Muszą więc ocenić twoją zdolność kredytową, przekazać formularz informacyjny, podać RRSO i respektować ustawowe limity kosztów. Szczegóły tych przepisów opisuję w tekście o regulacjach prawnych pożyczek pozabankowych.

Czym pożyczka pozabankowa różni się od kredytu w banku

	Bank	Instytucja pożyczkowa
Formalności	często zaświadczenie lub wyciąg z konta	zwykle oświadczenie o dochodach i dane z baz
Czas decyzji	od kilkunastu minut do kilku dni	często kilkanaście minut
Koszt	zwykle niższy	zwykle wyższy, zwłaszcza przy małych kwotach
Sprawdzanie baz	BIK i biura informacji gospodarczej	BIK i biura informacji gospodarczej, choć kryteria bywają łagodniejsze
Typowe produkty	kredyty gotówkowe, karty, limity w koncie	chwilówki, pożyczki ratalne, linie pożyczkowe

Popularne hasło „pożyczka bez BIK” warto czytać ostrożnie. Instytucje pożyczkowe mogą korzystać z danych BIK, a ocena zdolności kredytowej jest ich obowiązkiem. Łagodniejsze kryteria nie oznaczają, że twoja historia spłat nie ma znaczenia.

Rodzaje szybkich pożyczek pozabankowych

• Chwilówki, czyli krótkie pożyczki spłacane jednorazowo, najczęściej po 30 dniach. Opisuję je w tekście chwilówka przez internet.
• Pożyczki ratalne na kilka tysięcy złotych spłacane w miesięcznych ratach.
• Linie pożyczkowe, czyli przyznany limit, z którego wypłacasz pieniądze w miarę potrzeby i płacisz za wykorzystaną kwotę.
• Pożyczki z obsługą domową, przy których przedstawiciel firmy przychodzi do klienta, żeby podpisać umowę i odebrać raty.

Większość tych produktów można dziś załatwić w całości online. Jak przebiega taki proces, opisuję w przewodniku po pożyczkach online.

Jak wziąć pożyczkę pozabankową krok po kroku

1. Wybierz kwotę i okres, a potem porównaj kilka ofert po całkowitej kwocie do zapłaty i RRSO. Podpowiedzi znajdziesz w tekście o tym, jak czytać ranking pożyczek online.
2. Sprawdź firmę w rejestrze KNF.
3. Wypełnij wniosek: dane osobowe, PESEL, numer rachunku, dochody, wydatki i obecne zobowiązania.
4. Potwierdź tożsamość, zwykle przelewem weryfikacyjnym z własnego konta albo przez bezpieczne połączenie z bankowością internetową.
5. Poczekaj na ocenę zdolności kredytowej i decyzję.
6. Przeczytaj formularz informacyjny i umowę, a dopiero potem je zaakceptuj.

Jakie dokumenty i warunki

Podstawą jest dowód osobisty i rachunek bankowy na twoje nazwisko. Firmy wymagają pełnoletności, stałego dochodu oraz numeru telefonu i adresu e-mail. Część z nich ustala własne granice wieku. Przy wyższych kwotach pożyczkodawca może poprosić o potwierdzenie dochodu: wyciąg z konta, zaświadczenie od pracodawcy albo decyzję o emeryturze. Więcej na ten temat piszę w tekście jakie warunki trzeba spełnić na pożyczkę.

Ile kosztuje pożyczka pozabankowa

Koszt pożyczki to odsetki oraz koszty pozaodsetkowe, czyli prowizje i opłaty. Ustawa limituje jedno i drugie:

• odsetki nie mogą przekroczyć odsetek maksymalnych, czyli dwukrotności sumy stopy referencyjnej NBP i 3,5 punktu procentowego – przy stopie 3,75% to 14,5% rocznie,
• koszty pozaodsetkowe nie mogą przekroczyć 10% kwoty pożyczki plus 10% w skali roku (przy pożyczkach na krócej niż 30 dni: 5% kwoty), a w żadnym wypadku 45% kwoty pożyczki.

Przepisy zamykają też dwie furtki, z których kiedyś korzystano. Opłaty za odroczenie spłaty w ciągu 120 dni od wypłaty wliczają się do limitu. Gdy ta sama firma lub podmiot z nią powiązany udziela ci kolejnej pożyczki w ciągu 120 dni, zanim spłacisz poprzednią, limit liczy się od kwoty pierwszej pożyczki, a koszty wszystkich pożyczek się sumują.

Przy małych kwotach i krótkim okresie RRSO jest zwykle wysokie, nawet jeśli koszt w złotówkach wydaje się niewielki. Wyjaśniam to w tekście czym jest RRSO.

Kiedy pożyczka pozabankowa ma sens, a kiedy nie

Może pomóc, gdy potrzebujesz niewielkiej kwoty na krótko, masz pewne źródło spłaty, a bank odmówił albo trwałoby to zbyt długo. Nie jest dobrym pomysłem, gdy pożyczka ma pokryć bieżące rachunki, które co miesiąc przewyższają dochody, albo spłacić inną pożyczkę. Wtedy szybko pojawia się spirala zadłużenia. Zanim zdecydujesz, przeczytaj, kiedy warto pożyczać pieniądze, a gdy masz już kilka zobowiązań, sprawdź, na czym polega konsolidacja długów.

Twoje prawa jako pożyczkobiorcy

• 14 dni na odstąpienie od umowy bez podawania przyczyny.
• Prawo do wcześniejszej spłaty w każdym momencie z proporcjonalnym obniżeniem kosztów.
• Przy opóźnieniu: wezwanie do zapłaty z terminem co najmniej 14 dni roboczych i informacja o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia.
• Prawo do złożenia reklamacji, a gdy firma jej nie uwzględni – do wniosku o pomoc do Rzecznika Finansowego.