Gdzie szukać bezpłatnej pomocy przy spłacie długów

Kiedy długi zaczynają przerastać możliwości spłaty, najczęstszą reakcją jest wstyd i odkładanie problemu. Tymczasem w Polsce działa sieć bezpłatnej pomocy dla osób zadłużonych – od porad prawnych po wspólne układanie planu wyjścia z długów. W tym tekście opisuję, gdzie jej szukać, czego się spodziewać i jak odróżnić rzetelną pomoc od kosztownej obietnicy „oddłużenia”.

Nieodpłatna pomoc prawna i poradnictwo obywatelskie

To najważniejsze miejsce, od którego warto zacząć. Na podstawie ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej w każdym powiecie działają punkty, w których – według rządowego serwisu – w około 1500 miejscach w całej Polsce udzielane są nieodpłatna pomoc prawna, porady obywatelskie i mediacja. Część punktów prowadzą organizacje pozarządowe.

Poradnictwo obywatelskie według ustawy obejmuje w szczególności porady dla osób zadłużonych. W praktyce doradca:

• pomaga uporządkować listę długów i zrozumieć dokumenty od wierzycieli,
• razem z tobą przygotowuje plan działania i pomaga go realizować,
• podpowiada, jak napisać pismo do wierzyciela, wniosek o restrukturyzację czy odpowiedź na nakaz zapłaty,
• wyjaśnia, co grozi w windykacji i egzekucji oraz jakie masz prawa.

Na wizytę zapiszesz się telefonicznie lub przez serwis nieodpłatnej pomocy na gov.pl, gdzie znajdziesz też mapę punktów. Przed wizytą zwykle składa się oświadczenie, że nie stać cię na odpłatną pomoc prawną.

Rzecznicy konsumentów

Miejscy i powiatowi rzecznicy konsumentów bezpłatnie pomagają w sporach z przedsiębiorcami, także z pożyczkodawcami i firmami windykacyjnymi. Mogą wyjaśnić twoje prawa, pomóc napisać reklamację, a w niektórych sprawach wystąpić do przedsiębiorcy w twoim imieniu. Kontakt do rzecznika znajdziesz w urzędzie miasta lub starostwie, a podstawowe informacje o prawach konsumenta – w serwisie UOKiK Prawa konsumenta.

Rzecznik Finansowy

Rzecznik Finansowy zajmuje się sporami klientów z bankami, firmami pożyczkowymi, ubezpieczycielami i innymi instytucjami finansowymi. Najpierw składasz reklamację u samej instytucji. Jeśli jej nie uwzględni, możesz złożyć wniosek o interwencję lub postępowanie polubowne u Rzecznika. Pomaga to na przykład wtedy, gdy kwestionujesz naliczone opłaty, warunki umowy albo sposób obsługi zadłużenia.

Organizacje społeczne i pomoc społeczna

• Organizacje pozarządowe prowadzą poradnictwo dla zadłużonych, warsztaty z budżetu domowego i grupy wsparcia. Wiele z nich działa właśnie w ramach punktów nieodpłatnej pomocy.
• Ośrodki pomocy społecznej mogą pomóc w sytuacji kryzysowej, na przykład zasiłkiem celowym, a także skierować do specjalistycznego poradnictwa.
• Parafie i organizacje charytatywne w niektórych miejscowościach prowadzą doraźną pomoc materialną.

Jakie są zalety bezpłatnej pomocy

• Nic nie kosztuje, więc nie powiększa długu.
• Doradca jest niezależny – nie sprzedaje ci kredytu konsolidacyjnego ani usługi.
• Dostajesz konkretny plan, a nie ogólne rady.
• Rozmowa z kimś z zewnątrz pomaga spojrzeć na sytuację spokojniej.

Kiedy warto skorzystać z płatnego doradcy finansowego

Płatne doradztwo bywa przydatne w bardziej złożonych sprawach: przy planowaniu dużego kredytu, przy majątku do zarządzania czy w sporach wymagających pełnomocnika w sądzie. Jeśli rozważasz taką pomoc:

• sprawdź, kto ci doradza – adwokata lub radcę prawnego zweryfikujesz w rejestrach samorządów zawodowych, a pośrednik kredytu hipotecznego musi być wpisany do rejestru prowadzonego przez KNF,
• ustal z góry zakres usługi i wynagrodzenie, najlepiej na piśmie,
• zapytaj, czy doradca otrzymuje prowizję od banku lub pożyczkodawcy, którego produkt ci poleca.

Przy typowych problemach z długami bezpłatna rozmowa w punkcie poradnictwa obywatelskiego zwykle wystarczy, żeby ułożyć plan spłaty i ustalić, czy w ogóle potrzebujesz płatnej pomocy.

Jak rozpoznać nieuczciwe „oddłużanie”

Uważaj na firmy, które:

• żądają opłaty z góry, zanim cokolwiek zrobią,
• obiecują „wymazanie z BIK” albo umorzenie długów bez twojego udziału,
• proponują nową pożyczkę jako jedyne rozwiązanie,
• nakłaniają do podpisania pełnomocnictwa lub umowy bez czasu na przeczytanie.

Prawdziwe dane w bazach kredytowych nie znikają za opłatą, a żadna firma nie umorzy ci długu bez zgody wierzyciela lub sądu.

Co jeszcze możesz zrobić sam

• Poznaj zasady zarządzania budżetem i ułóż plan spłaty – krok po kroku opisuję go w poradniku o zarządzaniu długiem.
• Gdy sprawa jest w windykacji lub zbliża się egzekucja komornicza, przeczytaj, jak z nią postępować i jakie masz prawa.
• Porozmawiaj z wierzycielem o restrukturyzacji – przy kredytach konsumenckich masz prawo złożyć taki wniosek. Jak się do tego przygotować, opisuję w tekście o negocjowaniu warunków spłaty.
• Jeśli długi dotyczą działalności gospodarczej, sprawdź, jakie są opcje oddłużenia dla przedsiębiorców – firmy mają do dyspozycji między innymi postępowania restrukturyzacyjne.
• Gdy sytuacja się ustabilizuje, zadbaj o odbudowę historii kredytowej i stabilność finansową.