Gdy masz kilka długów naraz, pojawia się pytanie: który spłacać najpierw? Dwie najpopularniejsze odpowiedzi to metoda śnieżnej kuli (snowball) i metoda lawiny (avalanche). Obie zakładają ten sam budżet na spłatę, różnią się tylko kolejnością nadpłat. Poniżej wyjaśniam obie metody i porównuję je na konkretnym przykładzie.
Wspólna zasada obu metod
- Na każdy dług płacisz co miesiąc co najmniej ratę minimalną, żeby nie powstawały zaległości.
- Ustalasz stałą kwotę, którą co miesiąc przeznaczasz łącznie na długi.
- Wszystko, co zostaje ponad raty minimalne, przeznaczasz na nadpłatę jednego, wybranego długu.
- Gdy ten dług zniknie, jego ratę dokładasz do nadpłaty kolejnego. Kwota nadpłaty rośnie jak toczona kula śnieżna.
Bez stałego budżetu i bez zatrzymania nowych długów żadna metoda nie zadziała. Jak ułożyć budżet, opisuję w poradniku, jak skutecznie zarządzać długiem.
Metoda śnieżnej kuli (snowball)
Nadpłacasz najpierw dług z najmniejszym saldem, niezależnie od oprocentowania. Szybko spłacasz pierwsze zobowiązanie, co daje poczucie postępu i motywuje do dalszej spłaty. Metoda sprawdza się, gdy masz wiele drobnych długów i trudno ci wytrwać w planie.
Metoda lawiny (avalanche)
Nadpłacasz najpierw dług z najwyższym oprocentowaniem. Matematycznie to najtańsza metoda, bo najszybciej ogranicza dług, który generuje najwięcej odsetek. Na pierwszy sukces trzeba jednak czasem poczekać dłużej.
Porównując oprocentowanie, pamiętaj o wszystkich kosztach. Przy pożyczkach z wysokimi prowizjami lepszym miernikiem bywa RRSO. Koszty chwilówek opisuję w tekście o chwilówce przez internet.
Przykład: trzy długi, 1000 zł miesięcznie
Na spłatę długów przeznaczasz co miesiąc 1000 zł. Raty minimalne wynoszą łącznie 600 zł, więc 400 zł zostaje na nadpłatę.
| Dług | Saldo | Oprocentowanie roczne | Rata minimalna |
|---|---|---|---|
| Karta kredytowa | 6000 zł | 14,5% | 150 zł |
| Kredyt gotówkowy | 12 000 zł | 10% | 350 zł |
| Kredyt ratalny | 1500 zł | 8% | 100 zł |
Wyniki (odsetki naliczane co miesiąc, bez opłat dodatkowych):
| Śnieżna kula | Lawina | |
|---|---|---|
| Kolejność nadpłat | ratalny → karta → gotówkowy | karta → gotówkowy → ratalny |
| Pierwszy dług spłacony | po 4 miesiącach | po 12 miesiącach |
| Wszystkie długi spłacone | po 22 miesiącach | po 22 miesiącach |
| Odsetki łącznie | 2073,48 zł | 2014,84 zł |
W tym przykładzie lawina jest tańsza o niecałe 60 zł, a śnieżna kula daje pierwszy sukces osiem miesięcy wcześniej. Różnica w kosztach rośnie, gdy długi mają bardzo różne oprocentowanie, a najdroższy dług jest duży.
Którą metodę wybrać
- Wybierz lawinę, jeśli łatwo trzymasz się planu i chcesz zapłacić jak najmniej.
- Wybierz śnieżną kulę, jeśli potrzebujesz szybkich efektów, żeby nie porzucić spłaty.
- Możesz też połączyć obie metody: najpierw spłać jeden lub dwa najmniejsze długi dla motywacji, a potem przejdź na lawinę.
Niezależnie od metody najpierw pilnuj długów, których zaległość ma najpoważniejsze skutki: czynszu, alimentów, podatków i kredytu hipotecznego.
Jak przygotować własny plan
- Wypisz wszystkie długi: wierzyciela, saldo, oprocentowanie lub RRSO i ratę minimalną. Kwoty sprawdzisz w umowach, aplikacjach banków i w raporcie BIK.
- Ustal miesięczną kwotę na długi, która zostaje po opłaceniu mieszkania, jedzenia i innych niezbędnych wydatków.
- Ułóż długi w kolejności wybranej metody i zapisz, który nadpłacasz jako pierwszy.
- Ustaw zlecenia stałe na raty minimalne zaraz po dniu wypłaty, a nadpłatę wykonuj ręcznie albo kolejnym zleceniem.
- Raz w miesiącu aktualizuj salda. Gdy któryś dług zniknie, od razu przenieś jego ratę na nadpłatę następnego.
Jeśli dostaniesz premię albo zwrot podatku, przeznacz przynajmniej część na nadpłatę bieżącego długu – to najszybszy sposób na skrócenie planu.
Kiedy metoda nie wystarczy
Jeśli suma rat minimalnych przekracza twoje możliwości, kolejność nadpłat niewiele zmieni. Wtedy rozważ:
- rozmowę z wierzycielami o restrukturyzacji – opisuję ją w tekście o opcjach restrukturyzacji długu,
- konsolidację długów, jeśli obniży ratę bez dużego wzrostu kosztów,
- bezpłatną poradę w punkcie poradnictwa obywatelskiego.
Zanim zaciągniesz nowy kredyt na spłatę starych, sprawdź jego warunki i swoje prawa opisane w tekście o kredycie konsumenckim.