Pożyczkę przez internet można dziś dostać w kilkanaście minut. Ta sama wygoda przyciąga jednak oszustów, którzy podszywają się pod firmy pożyczkowe albo wyłudzają kredyty na cudze dane. Poniżej opisuję, jak sprawdzić pożyczkodawcę, po czym poznać oszustwo i jak zabezpieczyć się przed wyłudzeniem pożyczki na twój PESEL.
Sprawdź, czy firma w ogóle może pożyczać pieniądze
Firma pożyczkowa (w przepisach: instytucja pożyczkowa) może zacząć działalność dopiero po wpisie do rejestru instytucji pożyczkowych. Rejestr prowadzi Komisja Nadzoru Finansowego i udostępnia go na swojej stronie. Instytucja pożyczkowa musi być spółką akcyjną albo spółką z o.o. z radą nadzorczą i mieć co najmniej 1 000 000 zł kapitału zakładowego. Od 1 stycznia 2024 r. jej działalność w zakresie kredytu konsumenckiego nadzoruje KNF.
Zanim podasz jakiekolwiek dane:
- Znajdź na stronie pełną nazwę spółki, adres, numer KRS i NIP. Brak tych danych to pierwszy sygnał ostrzegawczy.
- Sprawdź tę nazwę w rejestrze instytucji pożyczkowych KNF. Bank sprawdzisz w wyszukiwarce podmiotów nadzorowanych na tej samej stronie.
- Zajrzyj na listę ostrzeżeń publicznych KNF, na której Komisja publikuje podmioty podejrzewane m.in. o działalność bez wymaganego zezwolenia.
- Upewnij się, że adres strony jest dokładnie taki sam jak w rejestrze. Oszuści często kopiują wygląd prawdziwych serwisów i zmieniają w adresie jedną literę.
Jak działa rynek pożyczek pozabankowych, wyjaśniam w tekście o pożyczkach pozabankowych.
Sygnały, że masz do czynienia z oszustwem
- Ktoś żąda wpłaty przed wypłatą pożyczki: „opłaty przygotowawczej”, „ubezpieczenia” albo „kaucji”. Przelew weryfikacyjny na grosz lub złotówkę z twojego konta to standard, ale płacenie z góry za samą obietnicę pożyczki – już nie.
- Reklama obiecuje pożyczkę „bez sprawdzania, dla każdego”. Firma pożyczkowa ma ustawowy obowiązek ocenić twoją zdolność kredytową i może pożyczyć pieniądze tylko po pozytywnej ocenie.
- Rozmówca prosi o kod BLIK, kod SMS do autoryzacji przelewu albo o zainstalowanie aplikacji do zdalnej obsługi komputera lub telefonu.
- Kontakt odbywa się wyłącznie przez komunikator, a „konsultant” naciska, żeby zdecydować od razu.
- Nie dostajesz umowy ani formularza informacyjnego z RRSO i całkowitą kwotą do zapłaty.
Uczciwa firma pokaże koszty przed podpisaniem umowy i nie potrzebuje twoich haseł. Jakie koszty są normalne przy chwilówce i jakie limity przewiduje prawo, opisuję w tekście o chwilówce przez internet.
Zastrzeż PESEL
Od 1 czerwca 2024 r. bank i każdy inny kredytodawca przed zawarciem umowy o kredyt konsumencki, a także przed zmianą zwiększającą zadłużenie, musi sprawdzić, czy twój numer PESEL jest zastrzeżony. Jeśli kredyt zostanie udzielony mimo zastrzeżenia, kredytodawca nie może domagać się od ciebie spłaty ani sprzedać tej wierzytelności. Wyjątki są wąskie i dotyczą m.in. drobnych płatności odroczonych w ramach wcześniej zawartej umowy, gdy łączne zadłużenie nie przekracza minimalnego wynagrodzenia.
Zastrzeżenia dokonasz przez internet, także w aplikacji mObywatel, albo osobiście w urzędzie dowolnej gminy. Mogą to zrobić osoby pełnoletnie. Gdy sam chcesz wziąć kredyt, cofasz zastrzeżenie, a po podpisaniu umowy możesz zastrzec numer ponownie. Podstawą tych zasad jest ustawa o ograniczaniu skutków kradzieży tożsamości.
Dodatkowe zabezpieczenia oferuje Biuro Informacji Kredytowej, m.in. Zastrzeżenie kredytowe, które informuje wybrane instytucje finansowe, że nie zgadzasz się na udzielanie kredytów na twoje dane.
Podstawowe zasady bezpieczeństwa w sieci
- Adres pożyczkodawcy wpisuj ręcznie albo korzystaj z zapisanej zakładki, zamiast klikać w linki z SMS-ów i e-maili.
- Wniosek wypełniaj na własnym urządzeniu, nie w publicznej sieci Wi-Fi.
- Aktualizuj system i przeglądarkę, a do bankowości ustaw logowanie dwuetapowe.
- Nie wysyłaj zdjęć dowodu osobistego przez komunikatory.
- Zapisz umowę i potwierdzenia przelewów.
Co zrobić, gdy ktoś wziął pożyczkę na twoje dane
- Zastrzeż PESEL, a jeśli zgubiłeś dowód osobisty lub ktoś go użył – zgłoś to od razu.
- Zawiadom policję lub prokuraturę i zachowaj potwierdzenie zgłoszenia.
- Złóż reklamację u pożyczkodawcy, wskazując, że nie zawierałeś umowy.
- Sprawdź raport BIK i biur informacji gospodarczej, żeby znaleźć inne zobowiązania zaciągnięte na twoje dane. Jak to zrobić, wyjaśniam w tekście o raportach kredytowych.
- Jeśli firma nie uwzględni reklamacji, możesz poprosić o pomoc Rzecznika Finansowego.
O prawach, które masz przy każdej pożyczce – od limitu kosztów po 14 dni na odstąpienie od umowy – przeczytasz w tekście o przepisach o pożyczkach pozabankowych.