Kategoria: Porady

Każdy pożyczkodawca – bank, SKOK czy firma pożyczkowa – musi przed udzieleniem pożyczki ocenić, czy będziesz w stanie ją spłacić. Wymagania różnią się szczegółami, ale sprowadzają się do dwóch pytań: czy stać cię na ratę i czy dotychczas spłacałeś zobowiązania w terminie. Poniżej opisuję, jakie warunki trzeba spełnić, jakie dokumenty przygotować i co zrobić, gdy wniosek zostanie odrzucony.

Podstawowe wymagania formalne

Niemal każdy pożyczkodawca wymaga, żebyś:

• był pełnoletni (część firm ustala wyższy minimalny wiek, a niektóre także górną granicę wieku),
• miał ważny dowód osobisty i numer PESEL,
• miał rachunek bankowy na swoje nazwisko,
• mieszkał w Polsce i podał aktualne dane kontaktowe,
• uzyskiwał regularny dochód z legalnego źródła.

Banki zwykle mają bardziej szczegółowe wymagania co do formy i stażu zatrudnienia niż firmy pożyczkowe, które przy małych kwotach często poprzestają na oświadczeniu o dochodach.

Po pierwsze: zdolność do terminowej spłaty

Ocena zdolności kredytowej jest obowiązkiem każdego pożyczkodawcy wynikającym z ustawy o kredycie konsumenckim. Instytucja pożyczkowa może udzielić pożyczki dopiero po pozytywnej ocenie. Pożyczkodawca sprawdza:

• wysokość i stabilność dochodów – umowa o pracę na czas nieokreślony, emerytura, działalność gospodarcza, umowy cywilnoprawne,
• stałe wydatki, w tym utrzymanie gospodarstwa domowego i liczbę osób na utrzymaniu,
• obecne raty i limity, na przykład kartę kredytową czy limit w koncie, nawet jeśli z nich nie korzystasz,
• okres i kwotę, o które wnioskujesz.

Im wyższa kwota i dłuższy okres, tym dokładniej pożyczkodawca weryfikuje dochody. Jak wzmocnić swoją pozycję przed złożeniem wniosku, opisuję w poradniku o tym, jak poprawić zdolność kredytową.

Po drugie: wiarygodność kredytobiorcy

Drugim filarem decyzji jest twoja historia. Pożyczkodawca sprawdza:

• raport w Biurze Informacji Kredytowej, czyli historię dotychczasowych kredytów i pożyczek, w tym opóźnień w spłacie,
• biura informacji gospodarczej, w których wierzyciele zgłaszają niezapłacone długi, także za telefon czy prąd,
• dane z wniosku i ich spójność z tym, co widać na rachunku lub w bazach.

Dobra historia, czyli terminowo spłacane zobowiązania, pomaga. Brak jakiejkolwiek historii bywa przeszkodą przy wyższych kwotach, bo pożyczkodawca nie ma na czym oprzeć oceny. Zaległości z ostatnich miesięcy to najczęstszy powód odmowy. Jak czytać raport i co w nim znaczą poszczególne pozycje, wyjaśniam w tekście o tym, jak zrozumieć swój raport kredytowy.

Jakie dokumenty przygotować

• dowód osobisty,
• przy kwotach wyższych lub w banku: zaświadczenie o zatrudnieniu i dochodach, wyciąg z konta z ostatnich miesięcy, PIT albo decyzję o emeryturze lub rencie,
• przy działalności gospodarczej: dokumenty potwierdzające przychody i rozliczenia z urzędem skarbowym,
• przy pożyczkach online: dostęp do konta, z którego zrobisz przelew weryfikacyjny, albo zgodę na odczyt danych z rachunku.

Część firm pożyczkowych udziela niewielkich pożyczek bez zaświadczeń. Nie oznacza to braku weryfikacji – sprawdzają cię w bazach i oceniają dochody na podstawie danych z rachunku. Przegląd takich produktów znajdziesz w tekstach o pożyczkach online i pożyczkach pozabankowych.

Bank czy firma pożyczkowa – różnice w wymaganiach

	Bank	Firma pożyczkowa
Dokumenty	często zaświadczenie lub wyciąg	zwykle oświadczenie i weryfikacja online
Wymagany staż i forma zatrudnienia	częściej określone	rzadziej, ale dochód musi być regularny
Historia w bazach	kluczowa	ważna, choć kryteria bywają łagodniejsze
Koszt	zwykle niższy	zwykle wyższy

Łatwiejsze warunki w firmie pożyczkowej zwykle oznaczają wyższą cenę. Zanim złożysz wniosek, porównaj oferty – podpowiadam jak w tekście o tym, jak czytać ranking pożyczek online.

Co zrobić, gdy dostaniesz odmowę

1. Zapytaj o powód. Bank ma obowiązek na twój wniosek wyjaśnić na piśmie, jak ocenił twoją zdolność kredytową. Jeśli decyzja zapadła automatycznie, masz prawo do wyjaśnienia, do ponownego rozpatrzenia sprawy przez człowieka i do przedstawienia własnego stanowiska.
2. Sprawdź swój raport w BIK i w biurach informacji gospodarczej. Błędne dane możesz reklamować u wierzyciela, który je przekazał.
3. Nie składaj serii kolejnych wniosków w kilka dni. Każdy oznacza zapytanie do baz, a ich nagromadzenie może dodatkowo obniżyć ocenę.
4. Popraw to, co da się poprawić: spłać zaległości, zamknij nieużywane limity, zmniejsz wnioskowaną kwotę lub wydłuż okres spłaty.
5. Zastanów się, czy pożyczka jest naprawdę potrzebna. Pomocny będzie tekst czy warto pożyczać pieniądze.

Jeśli odmowa wynika z tego, że masz już kilka rat i trudno je spłacać, kolejna pożyczka nie rozwiąże problemu. Lepiej zacząć od uporządkowania długów – zobacz, jak skutecznie zarządzać długiem.

Pożyczka sama w sobie nie jest ani dobra, ani zła. To narzędzie, które pozwala przesunąć wydatek w czasie – kupić coś dziś i zapłacić za to z przyszłych dochodów. Czy warto po nie sięgnąć, zależy od trzech rzeczy: na co są pieniądze, z czego je oddasz i ile to będzie kosztować. Poniżej opisuję, kiedy pożyczka ma sens, kiedy pogarsza sytuację i jak to sprawdzić przed podpisaniem umowy.

Kiedy warto pożyczać pieniądze

Pożyczka zwykle się broni, gdy spełnione są trzy warunki naraz:

• Wydatek jest konieczny albo przynosi korzyść większą niż koszt pożyczki. Przykład: naprawa samochodu, bez którego nie dojedziesz do pracy, albo wymiana pieca, która obniży rachunki.
• Masz pewne źródło spłaty. Rata mieści się w budżecie po opłaceniu stałych wydatków i z zapasem na niespodzianki.
• Koszt jest rozsądny. Porównałeś kilka ofert po całkowitej kwocie do zapłaty i RRSO, a nie tylko po wysokości raty.

Z tego samego powodu kredyt hipoteczny na mieszkanie, w którym zamieszkasz, czy kredyt na sprzęt potrzebny w pracy to inna sytuacja niż pożyczka na wakacje albo nowy telefon, na który można odłożyć w kilka miesięcy.

Kiedy lepiej zrezygnować

• Gdy pożyczka ma pokryć bieżące rachunki, które regularnie przewyższają twoje dochody. Wtedy problemem jest budżet, a pożyczka tylko odsuwa go o miesiąc i dokłada kosztów.
• Gdy pożyczka ma spłacić inną pożyczkę. To klasyczny początek spirali zadłużenia.
• Gdy decyzję podejmujesz pod presją czasu lub emocji – „promocja tylko dziś”, impuls zakupowy.
• Gdy nie wiesz, ile wynosi całkowita kwota do zapłaty.

Zalety i wady szybkich pożyczek online

Szybkie pożyczki, zwłaszcza pozabankowe, są popularne z kilku powodów: prosty wniosek przez internet, decyzja w kilkanaście minut, brak zaświadczeń przy małych kwotach i dostępność także dla osób, którym bank odmówił.

Mają też wady, które trzeba znać:

• Wysoki koszt w relacji do kwoty. Przy krótkim okresie RRSO łatwo przekracza 100%, nawet jeśli koszt w złotówkach wygląda niewinnie. Wyjaśniam to w tekście czym jest RRSO.
• Krótki termin. Chwilówkę spłaca się zwykle jednorazowo po 30 dniach, co przy napiętym budżecie bywa trudniejsze niż mała rata.
• Łatwość, która sprzyja pożyczaniu pod wpływem impulsu i rolowaniu długów.
• Koszty opóźnienia: odsetki za opóźnienie, wpisy w bazach dłużników, windykacja.

Szczegóły tych produktów opisuję w tekstach o pożyczkach pozabankowych i chwilówkach przez internet.

Dla kogo jest szybka pożyczka

Szybka pożyczka może być rozsądnym wyborem dla osoby, która ma stały dochód i dobrą historię spłat, potrzebuje niewielkiej kwoty na krótko i wie, z jakiej wypłaty ją odda. Nie jest dobrym rozwiązaniem dla kogoś, kto już ma kilka zaległych zobowiązań, nie ma stałego dochodu albo chce sfinansować nią codzienne życie. W takiej sytuacji lepiej zacząć od uporządkowania długów – podpowiadam, jak to zrobić, w poradniku o zarządzaniu długiem.

Dwa przykłady decyzji

Poniższe przykłady są modelowe, ale oparte na typowych sytuacjach.

Pani Anna zarabia 4500 zł na rękę, ma stałe wydatki na poziomie 3200 zł i nie ma innych rat. Psuje się jej samochód, którym dojeżdża do pracy, a naprawa kosztuje 2400 zł. Porównuje oferty i bierze pożyczkę ratalną na 12 miesięcy z ratą około 220 zł. Rata stanowi niewielką część wolnych środków, a dzięki samochodowi nie traci pracy. Pożyczka miała sens.

Pan Tomasz ma podobne dochody, ale co miesiąc brakuje mu około 300 zł do wypłaty. Bierze chwilówkę na 1000 zł, a po miesiącu, żeby ją oddać, kolejną w innej firmie, tym razem na 1300 zł. Po pół roku spłaca już cztery pożyczki naraz. Problemem od początku był budżet, a nie brak gotówki w jednym miesiącu. Pomogłoby przejrzenie wydatków i rozmowa z wierzycielami, a nie kolejne pożyczki.

Jak uniknąć błędów

• Policz całkowitą kwotę do zapłaty i sprawdź, czy rata zmieści się w budżecie także w gorszym miesiącu.
• Porównaj kilka ofert, zanim złożysz wniosek. Pomoże ci w tym tekst o tym, jak czytać ranking pożyczek online.
• Sprawdź pożyczkodawcę w rejestrze KNF i przeczytaj formularz informacyjny.
• Nie bierz pożyczki na spłatę pożyczki. Jeśli masz kilka zobowiązań, zapytaj o konsolidację długów albo restrukturyzację u obecnego wierzyciela.
• Buduj poduszkę finansową, żeby następny nagły wydatek nie wymagał pożyczki. Jak zacząć, opisuję w tekście o nagłych wydatkach bez zadłużania się.

Prosty test przed podpisaniem umowy

Odpowiedz sobie szczerze na cztery pytania:

1. Czy ten wydatek nie może poczekać, aż odłożę pieniądze?
2. Z jakich konkretnie pieniędzy spłacę każdą ratę?
3. Ile wynosi całkowita kwota do zapłaty i czy to najtańsza oferta, jaką znalazłem?
4. Co zrobię, jeśli w trakcie spłaty stracę część dochodu?

Jeśli na drugie lub czwarte pytanie nie masz dobrej odpowiedzi, lepiej poszukać innego rozwiązania. Pamiętaj też, że od zawartej umowy możesz odstąpić bez podania przyczyny w ciągu 14 dni.